05-03-2012

       

 

 Remedial teaching Studiecoaching Huiswerkbegeleiding CITO training

  Beelddenken - "IK LEER ANDERS" NT2 voor jonge kinderen Huilen-boos zijn-ruzie  training

Werkhouding/aandachtsproblemen   COGMED training

Tarieven Contact Links

ADHD PDD-NOS NLD dyspraxie dyslexie dyscalculie hoogbegaafd

NLD

 

De 'Onbekende' leerstoornis

De non-verbale leerstoornis is in Nederland vrij onbekend, terwijl naar schatting vijf procent van van de leerlingen op gewone basisscholen en tien procent van leerlingen in het speciaal onderwijs in meer of mindere mate NLD hebben.
De kinderen lopen achter met rekenen en begrijpend lezen, terwijl het lezen zelf en spellen juist prima gaan.

Kinderen met een non-verbale leerstoornis (NLD) hebben een sterke voorkeur voor informatie die ze kunnen horen en (na)vertellen. Het aloude 'voorzingen' van de tafels door de juf werkte bij hen prima; leren uit een boek met veel plaatjes of via een druk computerscherm vinden ze lastig. Ze zijn gericht op details en missen het grotere verband. Nieuwe dingen zijn daardoor beangstigend. Ze kunnen sociaal onhandig zijn omdat ze non-verbale signalen niet begrijpen. In Amerika en Canada is NLD even bekend als dyslexie en hebben basisscholen inmiddels aangepaste lesprogramma's ontwikkeld voor deze kinderen.

 

 
 
Voordat u verder leest

Voordat u verder leest moet u weten dat NLD niet éénduidig wordt omschreven in de DSM IV (het handboek voor diagnostici). Dit betekent dan ook dat een diagnose NLD meerdere interpretaties* kent.

Als u deze informatie opzoekt omdat u het vermoeden heeft dat uw kind "NLD" heeft en u uw kind op "NLD" wilt laten testen dan is het onderzoek en de diagnose vaak te bediscussiëren. Het onderzoek is vaak tijdrovend en duur en met de diagnose "NLD" (mijn kind heeft "NLD") worden er geen extra voorzieningen voor uw kind getroffen. Het is dan ook de vraag of uw kind geholpen is met de diagnose "NLD".

Het beste wat ú kunt doen is met de (basis) school praten over wat het kind wél en niet goed kan en hiervoor een plan van aanpak laten opstellen.

Het afnemen van een Intelligentie-, persoonlijkheidsonderzoek, aangevuld met de schoolgegevens kan u ook de nodige ondersteuning geven.

*"Om de verwarring voor ouders, volwassenen en hulpverleners helemaal compleet te maken vindt de ene wetenschapper dat NLD onder autisme hoort, de ander vindt dat NLD onder dyscalculie valt". zie: http://www.nld.be (een uitstekende informatieve website!)

 
   

NLD (Niet verbale leerstoornis) wordt gedefinieerd als een neuro-psychologisch syndroom en staat voor Nonverbal Learning Disabilities of niet verbale leerstoornissen.

bulletNLD wordt omschreven als een rechterhemisfeer-stoornis, die zich kenmerkt door het samengaan van leer-en gedragsproblemen met motorische problematiek. 
bulletNLD wordt ook wel planloosheid genoemd ofwel het samenspel tussen neuro-psychologische, schoolse, sociaal-emotionele en adaptieve functies schiet tekort. 
bulletNLD uit zich in typische tekorten en vaardigheden in leerprestaties enerzijds en tekorten in sociaal emotioneel en adaptief opzicht anderzijds
bulletNLD is een rechterhemisfeer-stoornis waarbij sprake is van aantasting van de "witte stof" in de hersenen.

De stoornissen in de informatieverwerking:

Gestoord zijn intermodale taken waarbij meerdere informatiedelen met elkaar gecombineerd ,moeten worden (b.v. strikken van veters) verwerken van nieuwe begrippen, het oplossen van problemen en leren van opgedane ervaringen verlopen moeizaam. 

Processen die aangestuurd worden door de linkerhersenhelft verlopen goed, b.v. intermodale taken waarbij bekende informatie een rol speelt; routinetaken (b.v. tafels van vermenigvuldiging)

3 NLD aspecten:

  1. tekorten in de psycho-motoriek
  2. tekorten in het explorerend gedrag
  3. tekorten in de perceptie

Daarmee samenhangend worden vaak problemen gevonden op ontwikkelingsgebieden: activiteitsniveau, taal/spraak emoties, sociaal gedrag.

Psychomotoriek:

We zien een grofmotorische en fijnmotorische achterstand. De motoriek van de linker hersenhelft is vaak slechter ontwikkeld, tevens zien we evenwichtsproblemen. Moeizaam veters strikken, eten met bestek, aankleden, klimmen pengreep krampachtig, last van hoogtevrees, onhandig en houterig.

Exploratie:

Omdat de rechterhemisfeer gestoord is ontdekt het kind weinig d.m.v. zien en voelen. Er is sprake van een visueel-ruimtelijke stoornis. Het kind exploreert door af te gaan op het gehoor, goed te luisteren en veel vragen te stellen, nauwelijks door te kijken en te bewegen.

De geringe onderzoeksdrang uit zich in een voorkeur voor bekend materiaal, het vermijden van nieuwheid, moeite met complexe psychomotorische handelingen (bv klimmen ) een het eerder verwerken van informatie langs verbale/auditieve weg. Het kind vertrouwt niet op eigen bewegingen en ruimtelijk inzicht. Staren komt veelvuldig voor, het kind sluit zich af van de veelheid aan visuele stimuli, weet niet te ordenen. We constateren weinig interesse in creatieve vakken.

Perceptie:

De NLD-er  is sterk in waarnemen van details, maar heeft moeite met het onderscheiden van gehelen en houden van overzicht. Ze hebben moeite met begripsvorming, logisch redeneren en probleem oplossen. Er is een groot verschil tussen verbaal en visueel-ruimtelijke intelligentie.

Ze zijn zwak in visueel-ruimtelijk opzicht hebben links-rechts oriëntatieproblemen en het tijdsbesef is zwak ontwikkeld. Het planmatig werken is gestoord, ook schrikt het kind van harde geluiden, mogelijk worden geluiden versterkt opgevangen.

Activiteitsniveau:

Dit is wisselend. Er is een aandachtsprobleem, we zien vaak impulsief handelen optreden (zich in een situatie storten) Soms zien we druk en chaotisch gedrag (ADHD-achtig), dit tengevolge van te hoge inschatting van werk/aanspreekniveau.

Taal/spraak:

Vaak komt taal en spraak vertraagd op gang, na de peutertijd zien we een vlotte ontwikkeling.

De NLD-er spreekt zonder intonatie, er is met moeite samenhang in het verhaal wat hij/zij vertelt te brengen. Soms zien we lichte articulatieproblemen (verdwijnen met ouder worden )

De fonologische ontwikkeling is goed, communicatief zijn er problemen.

Emoties:

Het NLD kind heeft moeite met herkennen van emoties bij zichzelf en anderen. Het wordt door emoties overspoeld, zonder te weten hoe deze onder controle te krijgen. Lichamelijk contact kan een probleem zijn

Sociaal gedrag:

We zien een gebrek aan inlevingsvermogen. Het kind begrijpt non verbale reacties niet, neemt alles wat gehoord wordt letterlijk op Bij voorkeur houdt het kind zich vast aan bekende mensen (volwassenen) stelt zich afhankelijk op, kan claimend zijn, functioneert in de groep vaak problematisch

Door het wisselend activiteitsniveau, onvoorspelbaar gedrag, ongeremd praten, afkeer van onbekende situaties, moeite met interpreteren van non verbaal gedrag, problemen in de tactiel gevoeligheid, psychomotorische onhandigheid hebben deze kinderen later moeite met aangaan van intieme relaties en zijn vaak angstig en onzeker.

Gedragsproblemen:

Bij jonge kinderen zien we "acting out" gedrag zoals de clown uithangen, handtastelijk zijn naar andere kinderen, de confrontatie opzoeken. Soms worden ze als hyperactief bestempeld, bij oudere kinderen zien we internaliserende problemen, zoals angstig, depressief, teruggetrokken gedrag voorkomen

Cognitief:

bulletHet technisch lezen komt moeizaam op gang, maar wordt later goed.
bulletEr is een goed geheugen voor klanken. Problemen met het visuele aspect.
bulletWe zien een hoge leessnelheid, geringe intonatie en prosodie, weinig aandacht voor interpunctie en radend lezen
bulletHet begrijpend lezen is zwakker dan het technisch lezen en wordt in toenemende mate een probleem
bulletSpelling is voldoende tot goed.
bulletOpmerkelijk zijn de problemen met mechanisch rekenen en wiskunde
bulletBij schrijven zien we een zwakke schrijfmotoriek.We zien ook moeilijkheden met het aanleren van de letters, blokpatronen, plattegronden enz.

Mogelijke oorzaken van NLD.

bulletZuurstoftekort bij de geboorte.
bulletendocriene factoren.
bulletVoedseltekort in de eerste levensjaren.
bulletExterne omstandigheden. (ongeluk, bestraling)
bulletNiet evenredige ontwikkeling van de linker- en rechter hersenhelft.

Vermoeden van NLD:

bulletHet op een laat tijdsstip bereiken van de ontwikkelingsmijlpalen op het gebied van grove motoriek en taal.
bulletGebrek aan exploratie.
bulletAngst voor nieuwe situaties.
bulletEen traag opgang komende redzaamheid.
bulletGrillige, sprongsgewijze ontwikkeling.
bulletPlotseling doorschieten in ontwikkeling.

Diagnosticeren:

Gedragsvragenlijsten

bulletDe gedragsvragenlijst: CBCL
bulletDe TRF
bulletDe Youth Selfreport scale
bulletDe NLD schaal (NL vertaalde versie)

Deze schalen kunnen zicht bieden op ADHD-achtig gedrag bij jonge kinderen en internaliserende problematiek bij oudere kinderen.

Schoolvorderingentesten

bulletGoede prestaties bij technisch lezen en spellen.
bulletZwak bij begrijpend lezen en rekenen.

Intelligentietesten

bulletDe K-ACB test (KAUFMANN Assessement for children)
bulletDe Wisc RN/2002 NL (er is een discrepantie tussen het vermogen sequentiële informatieverwerking, linker rechterhelft en simultane informatieverwerking, rechter hersenhelft) 

Meer samenvattende informatie over NLD?

Algemeen

bulletNiet verbale leerstoornis
bulletRechter hersenhelft stoornis
bulletBeschadiging van de witte stof; beschermlaag van de zenuwvezels, prikkels worden hierdoor minder soepel doorgegeven, rechter hersenhelft werkt trager
bulletAantasting functies: motorische onhandigheid, visueel ruimtelijk inzicht en tactiel geheugen gestoord, sociaal emotionele ontwikkeling,
bulletLeervakken: rekenen en begrijpend lezen
bulletMoeite met aanleren van nieuwe leerstof en aanpassen aan nieuwe situaties

Type NLD leerlingen:

bulletDromers
bulletZien geen of weinig verbanden tussen gelijke begrippen
bulletHerkennen moeilijk overeenkomsten en verschillen
bulletMoeite met classificeren ( in categorieën onderbrengen)
bulletMoeite met tijdsbegrippen
bulletMoeite met inzichtelijk rekenen en in het begin met begrijpend lezen
bulletMoeite met verbanden zien tussen daden en gevolgen
bulletHebben weinig of geen fantasie
bulletMoeite met grapjes
bulletKunnen min of meer uitdrukkingloos overkomen
bulletMoeite om ergens mee te beginnen of stoppen
bulletVeel te laat komen
bulletHouterig bewegen ( vooral onder tijdsdruk)
bulletOnopvallend rustig
bulletSoms pedant taalgebruik en moeilijk te stoppen
bulletEr kunnen taalproblemen voorkomen ( moeite met grapjes )

Goed in:

bulletHet horen van informatie en onthouden ervan
bulletDetailinformatie en onthouden en verwerken van bv spelling, rijmen en reeksen
bulletScoren auditief hoog en visueel laag
bulletSimultane verwerking  traag
bulletSuccessieve verwerking goed

NLD wordt gemeten door middel van :

bulletIQ meting: verbaal IQ hoger dan performaal
bulletCAS (cognitieve assesment system van Nagheri en Das Nederlandse bewerking door H. v. Luit 1998) Deze test meet planning , aandacht, simultane en successieve verwerking NLD leerlingen scoren auditief hoog en visueel laag simultane verwerking is relatief laag, successieve verwerking goed
bulletNLD schaal van Serlier: dit is een vragenlijst, gevraagd wordt over; verbaliteit- begrip- visuele aandacht- tactiele aandacht-auditieve aandacht- motorische ontwikkeling, begrijpend lezen, rekenen,handschrift, sociaal emotionele ontwikkeling en adaptief vermogen.

Tips specifiek

Rekenen:

bulletEr wordt minder geautomatiseerd tegenwoordig, voor NLD juist erg belangrijk
bulletMoeite met positionering van getallen (TD D H T E bv) goed inoefenen
bulletAbacus en honderdveld zijn verwarrend voor NLD
bulletMoeite met de juiste schrijfwijze 453-435 onjuiste omzetting van horen naar zien
bulletLay out bij rekenen wiskunde: vaak te druk NLD ziet door de bomen het bos niet, zoveel mogelijk kaal rekenen aanbieden
bulletNLD let vaak niet op tekens
bulletHokjes zijn vaak te klein ( schrijfmotoriek)
bulletTafels kennen ze wel, maar inzichtelijk vermenigvuldigen toepassen niet
bulletMoeite met planmatig werken

Oplossingen :

bulletProbeer zo hoog mogelijk niveau van mechanisch rekenen te bereiken
bulletZo saai mogelijke opgaven
bulletKoppeling bewerkstelligen tussen cijfers zien, horen getalbegrip
bulletRuitjes van 1cm/1 cm
bulletWerken in multomap
bulletVakdocent schrijf sommen in schrift
bulletRegelmatig mondeling, zoveel mogelijk verbaliseren
bulletLeerling legt uit aan vakdocent
bulletGetallen hardop lezen, markeren van positiebepaling
bulletOrdening van leertaak ( stappenplan; met woorden)
bulletD,m.v. taal wordt de leerling gedwongen na te denken over de rekenhandeling

NLD en topografie:

bulletSoms beter er helemaal van afzien
bulletTopografie d.m.v. leergesprek tips en ezelsbruggetjes : aangeven waar het voor nodig is, deel-geheel strategie hanteren ( land provincie stad water, enz)
bulletEerst topografische namen leren, daarna opzoeken op de kaart
bulletLeer allleen de belangrijkste gegevens
bulletZorg dat de symbolen duidelijk zijn
bulletProbeer de plaatsen een gezicht te geven (Alkmaar-kaasmarkt, Harderwijk-Dolfinarium enz)
bulletGebruik dezelfde kaarten bij uitleg en bij toetsen
bulletEzelsbruggetjes: plaatsen leren in een rechte lijn of driehoek

 

bron: www.orthopedagogiek.info

 

                                                                                                                 Regiokeuze